بیش از ٥٠ سال می‌گذرد. اوج شكفتگی جوانی بود و سال‌های شور و اشتیاق به خواندن و دانایی. شعر، چشم‌اندازی بی‌نهایت را در برابر من گسترده بود و باید در این سفر جادویی، خود را به دستمایه‌های آگاهی، می‌آراستم. كتاب‌ها، جلوه‌ای رویایی داشت: دیوان شاعران بزرگی چون سعدی، نظامی، حافظ، خیام و فردوسی. مجموعه شعرهای نام‌آورانی چون نیما یوشیج، فریدون توللی، نادرپور، اخوان ثالث، شاملو و...
 
بعد از آشنایی با آثار بزرگانی چون چخوف، همینگوی و داستایوفسكی و همراه با آنها آثار هدایت، جمالزاده و دیگران با چند كتاب متفاوت دیگر هم آشنا شدم كه «حماسه‌سرایی در ایران» به تالیف زنده‌یاد ذبیح‌الله صفا، استاد برجسته دانشگاه تهران از آن جمله بود.
 
حماسه‌سرایی در ایران، چشم‌انداز دیگری را هم در برابرم گشود: آشنایی با اساطیر یونان و روم و بعد از آن اساطیر هند و مصر باستان. چند سال بعد كه به دانشكده هنرهای دراماتیك راه یافتم، ضرورت آگاهی بر دقایق این قلمرو را بیشتر احساس كردم و بار دیگر حماسه‌سرایی در ایران، همنشین روز و شبان من شد. این همدلی و همراهی هنوز با من است.
 
شعر فارسی، پس از سال‌های شكفتگی و اوج و پس از سال‌هایی كه خون زنده و سیال زندگی در رگ‌های آن جریان یافت در این روزگار، به سرنوشت رقت‌بار دچار شده و راهیان شعرو شاعری به بیراهه افتاده‌اند و به راستی امروزه روز ضرورت مطالعه كتاب‌هایی چون حماسه‌سرایی در ایران را بیش از پیش می‌توان احساس كرد. بی‌شك اقوام و مللی كه سالیان دراز و قرون بسیار بر منطقه‌ای از جغرافیای خاك زیسته‌اند و پیروزی‌ها، شكست‌ها، شادی‌ها و غم‌های بی‌شماری را آزموده‌اند، خاطرات و داستان‌هایی را شكل داده‌اند كه نماینده عظمت و جلال و نشانه‌هایی از فداكاری‌ها و رنج‌های آنان است. برای شناخت ویژگی‌ها و خصلت‌های هر نژاد و ملت و درك سهم آنها در تكوین تمدن و ملیت و پی بردن به قدرت استعدادها و توان نهفته در سرشت آنان، مطالعه منظومه‌های حماسی و ملی یكی از بهترین راه‌ها و وسیله‌هاست. ایرانیان بعد از اقوام هندو، در شمار قدیم‌ترین قوم آریایی هستند و از ایشان آثار حماسی به لهجه‌های مختلف از قبیل اوستایی، پهلوی و فارسی بر جای مانده است كه برخی از آنها به اعتبار قول ناقدان و دانشمندان جامعه‌شناس و دیرینه‌شناس، در شمار مهم‌ترین و ارزنده‌ترین منظومه‌های حماسی و ملی عالم در آمده، یا خود بزرگ‌ترین منظومه حماسی و ملی دنیاست. حاصل نزدیك به ٢٠ سال تحقیق و پژوهش فاضلانه و مقایسه داستان‌های اوستا و شاهنامه و پیدایی وجوه ارتباط و پیوستگی‌های این دو، به شكل گنجینه‌ای گرانبها و در كسوت كتابی زیر نام حماسه‌سرایی در ایران گرد آمده است. مولف و نویسنده، پژوهش خود را برای یافتن عناصر تاریخی و ما قبل تاریخی از ایام دور و ناشناخته آغاز و تحول و تكامل و تغییر و تبدیل داستان‌ها، و ورود عناصر جدید را در هر كدام دنبال كرده و اندیشه را از خلال قرون و اعصار مبهم تاریخ و حوادث پیچ در پیچ و وقایع نامعلوم گذرانده است. روایات و داستان‌هایی كه در ظاهر از مقوله خرافات و اوهام است اما در حقیقت مطالب تاریخی و واقعی است كه با گذشت ایام و توالی و تواتر آن به این شكل در آمده است.
 
یكی دیگر از ویژگی‌های درخشان كتاب حماسه‌سرایی در ایران كه به آن ارزش مضاعف بخشیده است، شرح و بیان ارزش منظومه‌های حماسی اقوام دیگر است. مولف با مقایسه عناصر تاریخی و قهرمانی و ملی شاهنامه با بزرگ‌ترین آثار حماسی جهان مانند «رامایانا»، «مهابهاراتا» هندوان «ایلیاد و ادیسه» یونانیان، خواننده را با چشم‌اندازی از آگاهی‌ها روبه‌رو می‌كند و علاوه بر آن در فصول و گفتار چهارگانه كتاب مطالب مفیدی درباره انواع شعر، انواع صنایع لفظی، صور خیال و نیز شكل‌گیری و بنیاد روایات و تكوین آنها شناخت آثار حماسی پیش از اسلام یعنی یشت‌ها، ایاتگار زریران و كارنامه اردشیر بابكان آورده است و وجوه نزدیكی آنها را با گشتاسب‌نامه دقیقی و غیره بیان می‌دارد. مطالعه این اثر ارزشمند را به جویندگان دانش و آگاهی توصیه می‌كنم.
علیرضا طبایی ـ  روزنامه اعتماد شماره ۳۲۲۱